«…Ετούτα είναι της Μηλιάς τα δυτικά χωρία, τα άλλα είναι βορεινά στη μεσιανή μερία. Μπροστά είν' η Καστάνιτζα, στις μάχες ξακουσμένη και στην Τουρκίαν ακούεται, ας είν' και μεθυσμένη. Το Σελεγούδι το πτωχό, τα Κόκκινα Λουρία, ο Άγιος Νικόλαος και άλλα δυο χωρία Μαλτζίνα λέγεται το εν, Αρχοντικόν το άλλο και έως εδώ σώνονται, δεν είναι πλέον άλλο...»

Όλα τα Μπαρδουνοχώρια κατά τον Γ. Δ. Καψάλη (Μεγ. Ελλ. Εγκυκλ. τόμ. ΙΖ΄, σελ. 512) είναι τα εξής: Καστάνια, Σελεγούδι, Ποτάμι, Παλιά Μπαρδούνια (ή Μποσινέϊκα), Τσεσφίνα (Δεσφίνα), Άγιος Νικόλαος, Κόκκινα Λουριά, Μαλιτσίνα (Μέλισσα), Αρχοντικό, Κάστρο της Μπαρδούνιας (αυτό επί τουρκοκρατίας κυρίως το κατείχαν οι Μπαρδουνιώτες Τουρκαλβανοί), Σίνα, Στροντζά (Προσήλιον), Ρόζοβα (Λεμονιά), Ζελίνα (Μελιτίνη), Τσέρια (Αγία Μαρίνα), Άρνα, Κοτσατίνα (Σπαρτιά), Γόλα (μονή από Έλληνες μοναχούς), Γοράνοι, Πυλοβίτσα (Πολοβίτσα), Κουρτσούνα (Βασιλική), Λιαντίνα, Ποταμιά, Πρίτσα (Παλαιόβρυση), Τάραψα, Πετρίνα. Μετά το 1821 δεν έμεινε ούτε ένας Τουρκαλβανός. Το 1835 ανήκαν στους δήμους Μελιτίνης και Φελίας, και εν μέρει στων Κροκεών. Από το 1912 χωρίσθηκαν σε κοινότητες, από το 1998 με τον Καποδίστρια άλλα άνηκαν στον δήμο Σμήνους και άλλα στον δήμο Φάριδος και από το 2011 με τον Καλλικράτη αυτά του Δήμου Σμήνους ανήκουν πλέον στον Δήμο Ανατολικής Μάνης και αυτα του Δήμου Φάριδος στον Δήμο Σπάρτης.

Πέμπτη 16 Ιουλίου 2009

Η Περιοχή της Βαρδούνιας και οι άνθρωποι της στην Ελληνική Επανάσταση - Ολοκλήρωση

Σήμερα τελείωσε η, αρκετά κοπιαστική είναι αλήθεια, καταγραφή των Βαρδουνιωτών εκείνων οι οποίοι έλαβαν μέρος στην επανάσταση, ή τουλάχιστον οι συγγενείς τους αργότερα υπέβαλαν αίτηση αναγνώρισης ως αγωνιστές. Σκοπός της προσπάθειας αυτής, όπως είχα γράψει και στο αρχικό μου σημείωμα δεν ήταν μόνο η αναφορά εκείνων που αγωνίσθηκαν, αλλά και η καταγραφή των οικογενειών που έμεναν τότε στην περιοχή, πράγμα αρκετά ενδιαφέρον για όλους εκείνους που επιζητούν να μάθουν τις ρίζες τους. Στο μέλλον, και ανάλογα με τις πηγές αλλά και τα ερεθίσματα που θα έχουμε, θα κάνουμε ανάλογες προσπάθειες. Για την καλύτερη παρουσίαση της όλης προσπάθειας συγκέντρωσης των ονομάτων, τα στοιχεία τα οποία είναι από το εξαίρετο βιβλίο του Σταύρου Γ. Καπετανάκη “Μανιάτες Αγωνιστές του 1821”, ακολουθεί το αρχικό σημείωμα και αλφαβητικά τα ονόματα των Βαρδουνιωτών με άμεσο link σε κάθε πρόσωπο.

Η Περιοχή της Βαρδούνιας και οι άνθρωποι της στην Ελληνική Επανάσταση

Η περιοχή της Βαρδούνιας λόγω της θέσης της ως το φυσικό σύνορο των ελεύθερων ουσιαστικά περιοχών από την τουρκοκρατούμενη Πελοπόννησο, όντας και η ίδια ουσιαστικά διαιρεμένη, με τα χωριά κάτω από τον ποταμό Σμήνο (αυτά που αναφέρονται και στο έμμετρο του Νηφάκη) να αποτελούν μέρος της ελεύθερης Μάνης, αποτέλεσε μέρος πολεμικών μαχών τόσο πριν από την έναρξη της επανάστασης όσο και μετά. Για τα προεπαναστατικά γεγονότα και τους πρωταγωνιστές τους, όπως την Μάχη της Καστάνιας και τον Παναγιώταρο, θα αναφερθούμε σε μεταγενέστερα σημειώματα. Από σήμερα θα ξεκινήσουμε μία αλφαβητική καταγραφή των Βαρδουνιωτών εκείνων που συμμετείχαν ενεργά στον αγώνα και τιμήθηκαν από το Ελληνικό κράτος είτε με την απόδοση στρατιωτικών βαθμών, είτε μεταγενέστερα με την καταβολή στους ίδιους ή στους απογόνους τους πολεμικών αποζημιώσεων. Τα στοιχεία είναι παρμένα από το βιβλίο του Σταύρου Γ. Καπετανάκη “Μανιάτες αγωνιστές του 1821” Έκδοση Συλλόγου Μανιατών, Καλαμάτα 2005, και είναι βασισμένα σε γραπτές πηγές, όποτε αναπόφευκτα κάποια ονόματα έχουν παραληφθεί. Σκοπός της αναφοράς τους δεν είναι μόνο η αναγνώριση της προσφοράς τους, αλλά και η χαρτογράφηση των οικογενειών που ζούσαν εκείνη την εποχή στην περιοχή. Αυτό που γίνεται αντιληπτό, και όχι μόνο από αυτό το βιβλίο αλλά και το “Η Πετρίνα από το 17ο αιώνα" Αθήνα 1989 του Άρη Γ. Πουλημενάκου , είναι ότι στα χρόνια που ακολούθησαν και μέχρι τις ημέρες μας έχουμε μεγάλες μετακινήσεις πληθυσμών εντός των χωριών της Βαρδούνιας, αλλά και από και προς τα χωριά της περιοχής από άλλες περιοχές (κυρίως της Μέσα Μάνης), καθώς επίσης και ότι νέα οικογενειακά δέντρα ξεκίνησαν.
Οι Βαρδουνιώτες αγωνιστές αλφαβητικά είναι:
Αλεξανδράκος-Μυρκλάκος Ηλίας
Αλικάκος Βασίλειος
Βαρτζακάκος ή Μάνης Παναγιώτης
Βενετσανάκης Βασίλειος
Βενετσανάκης Ηλία Νικόλαος
Βενετσανάκης Θωμά Βενετσάνος
Βενετσανάκης Λιάκος
Βενετσανάκης Λιάκος
Βενετσανάκης Λιάκου Γεώργιος
Βενετσανάκης Ματζουράκος ή Ματζουρίδης Γεώργιος
Βενετσανάκης Νικ. Γιάννης
Βενετσανάκης Νικολάου Αναγνώστης
Βενετσανάκης Παναγιώτης
Βενετσανάκης-Καπετανάκος Αναγν. Ξανθος
Βενετσανάκης-Λιακάκος Γεώργιος
Βενετσανάκης-Λιακούνης-Λιακουνάκος Γεώργιος
Βενετσανάκης-Ματζουράκος Ξανθός
Βενετσανάκης-Μουτζουράκος Γεώργιος
Βενετσανάκης-Τζανετάκος Βενετσάνος
Βενετσανάκος-Ματζουράκος Ιωάννης
Γιαννακάκος Παναγιώτης
Γιάνναρος Ιωάννης
Γραφάκος Ιωάννης
Γρηγοράκος Ιωάννης
Δημητράκος-Εξαρχάκης Αναγνώστης
Διακουμάκος Γεώργιος
Διπλαράκος Θωμάς
Εξαρχάκης Μαρίνος
Εξερχάκης-Καλαματάκος Νικόλαος
Καπετανάκος Θ. Νικόλαος
Καρβούνης Παναγιώτης
Κωνσταντάκος Γεώργιος
Κωνσταντάκος Παναγιώτης
Λάγος-Οικονομόπουλος Αναγνώστης
Λαγουσάκος Ηλίας
Λιακάκος Χριστόδουλος
Λιτζάκος Πέτρος
Λυτζέρης Δημήτριος

Μπούμπουνας Ευστράτιος
Μπουτεράκος-Μποναράκος Νικόλαος
Οικονόμου-Πουλικάκος Νικόλαος
Παναγουλάκος Παν. Ηλίας
Παπαλεξανδράκος ή Παπαλεξάνδρου Παναγιώτης
Πατσούρης-Πατσουράκος Παναγιώτης
Πλαγιάννης Μιχαήλ
Πλαγιανός-Πλαγιανάκος Γεώργιος
Ρογκάκος Πολυχρόνης
Ρογκάκος-Παπαδάκος Βασίλειος
Ρόζος-Ροζάκης Κυρ. Σταμάτιος
Σταθάκος Κυρ. Ηλίας
Σταθάκος Κυρ. Θωμάς
Σταθάκος Κυριάκος
Σταρόγιαννης Παναγιώτης
Στεφανάκος Σαράντος
Τανομενάκος Δημήτριος
Τριανταφυλλάκος Παναγιώτης
Τσικνάκος Σπυρίδων
Χειλάκος Δημήτριος
Χουσιανάς-Χουσιανάκος-Πουλάκος Παναγιώτης
Χρηστάκος-Μπαταριάς Νικόλαος

Χρηστάκος-Μπαταριάς Νικόλαος

Από τον Άγιο Νικόλαο. Πέθανε το 1861. Στην αίτηση που υπέβαλε ο γιος του Παναγιώτης το 1865, ο οποίος είχε και τέσσερις αδελφές, προσκόμισε πιστοποιητικό των Ν. Γιατράκου και Α. Ζαχαρόπουλου από το 1841. Χαρακτηρίσθηκε στρατιώτης (αρ.μητρ. 2049(4064), κουτί 227, φακ. 13).

(πηγή:"Μανιάτες Αγωνιστές του 1821" Σταύρος Γ. Καπετανάκης, Έκδοση Συλλόγου Μανιατών, Καλαμάτα 2005)

Χουσιανάς-Χουσιανάκος-Πουλάκος Παναγιώτης

Από την Καστάνια. Ήταν στην δύναμη του Παναγιώτη Γιατράκου κατά την πολιορκία του Κάστρου της Βαρδούνιας και τον ακολούθησε και αργότερα στην πολιορκία της Τριπολιτσάς. Κατά την άλωση της πόλης τραυματίσθηκε θανάσιμα στην θέση Μεγάλη Τάπια και πέθανε. Την αίτηση την υπέβαλε ο γιος του Νικόλαος, εκπροσωπώντας και τα υπόλοιπα επτά αδέλφια του, παρουσιάζοντας αρχικά πιστοποιητικό του 1844, υπογεγραμμένο από τους Λιάκο Γιατράκο, Σωτήρη Ζαχαρόπουλο και Π. Ματάλα, με το οποίο χαρακτηρίσθηκε στρατιώτης, και αργότερα των Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, Παναγιώτη Γιατράκου και Νικήτα Σταματελόπουλου με το οποίο χαρακτηρίσθηκε ανθυπολοχαγός (αρ.μητρ. 3020, κουτί 226, φακ. 13).

(πηγή:"Μανιάτες Αγωνιστές του 1821" Σταύρος Γ. Καπετανάκης, Έκδοση Συλλόγου Μανιατών, Καλαμάτα 2005)

Χειλάκος Δημήτριος

Από το Σελεγούδι. Κατατάχθηκε ως φροντιστής στην δύναμαη του Παναγιώτη Γιατράκου. Στην αίτηση την υπέβαλε ο γιος του Μαρίνος παρουσιάζοντας πιστοποιητικό του 1846 υπογεγραμμένο από τους Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, Παναγιώτη Γιατράκο, Νικήτα Σταματελόπουλο, Ξ. Μουτζουράκο και Λιάκο Γιατράκο. Χαρακτηρίσθηκε υπαξιωματικός α΄ τάξεως (αρ.μητρ. 1809(4059), κουτί 225, φακ 105).

(πηγή:"Μανιάτες Αγωνιστές του 1821" Σταύρος Γ. Καπετανάκης, Έκδοση Συλλόγου Μανιατών, Καλαμάτα 2005)

Τσικνάκος Σπυρίδων

Από τα Κόκκινα Λουριά. Σκοτώθηκε στην μάχη του Πολυάραβου το 1826. Την αίτηση υπέβαλαν τα παιδιά του Δημήτριος, Αναστάσιος, Ιωάννης και Τριαντάφυλλη την βεβαίωσαν δε οι κοκκινολουριώτες Κ. Τζανάκος (ιερέας), Γ. Οικονομίδης, Δ. Πολυχρονάκος, Π. Τζανάκος, Γ. Χρηστάκος, Τ. Ρογκάκος, Π. Τζανετάκος και ο Δημαρχιακός πάρεδρος Μελιτίνης Αναγνώστης Δ. Εξαρχάκος. Χαρακτηρίσθηκε υπαξιωματικός β΄ τάξεως (αρ.μητρ. 643(1184), κουτί 215, φακ. 84).

(πηγή:"Μανιάτες Αγωνιστές του 1821" Σταύρος Γ. Καπετανάκης, Έκδοση Συλλόγου Μανιατών, Καλαμάτα 2005)

Τριανταφυλλάκος Παναγιώτης

Από τον Άγιο Νικόλαο. Με πιστοποιητικό του Λιάκου Γιατράκου χαρακτηρίσθηκε υπαξιωματικός α΄ τάξεως (αρ.μητρ. 6225(18923), κουτί 212, φακ. 74).

(πηγή:"Μανιάτες Αγωνιστές του 1821" Σταύρος Γ. Καπετανάκης, Έκδοση Συλλόγου Μανιατών, Καλαμάτα 2005)

Τανομενάκος Δημήτριος

Από τον Άγιο Νικόλαο. Με αίτηση που υπέβαλε το 1872 χαρακτηρίσθηκε υπαξιωματικός β΄ τάξεως (αρ.μητρ. 6182(18868), κουτί 18868), κουτί 204, φακ. 49).

(πηγή:"Μανιάτες Αγωνιστές του 1821" Σταύρος Γ. Καπετανάκης, Έκδοση Συλλόγου Μανιατών, Καλαμάτα 2005)